Obciążenie dachów wiatrem w świetle nowej normy, cz. 2*

Ocena: 0
5580
*) Część 1 ukazała się w majowym wydaniu DACHÓW

Poza ciężarem własnym dach musi przenieść obciążenia od śniegu i wiatru. Konstrukcja dachu i jego pokrycie musi nie tylko przenieść te obciążenia, ale i pozostać na nie odporna przez cały czas eksploatacji.


Rys. 5.1. Ciśnienie wywierane na powierzchnie

Obciążenie wiatrem jest wynikiem ciśnienia wiatru na powierzchnie. Obciążenie wiatrem w kilogramach na metr kwadratowy (kg/m2) i wyznacza się z ciśnienia wiatru na powierzchnie zewnętrzne i wewnętrzne.

Ciśnienie wiatru działające na powierzchnie zewnętrzne konstrukcji we określa się z wzoru:

we = qp(ze) × cpe

gdzie:
qp(ze) = p × v2 : 2 – jest to wartość szczytowa ciśnienia prędkości. Wg tabl. NBl normy dla I strefy i a 300 m wynosi ono 0,30 kN/m2,
ze – wysokość odniesienia dla ciśnienia zewnętrznego
cpe – współczynnik ciśnienia zewnętrznego.

Ciśnienie wiatru działające na powierzchnie wewnętrzne konstrukcji wi określa wzór:

wi = qp(zi) × cpi

gdzie:
qp(zi) – wartość szczytowa ciśnienia prędkości
zi – wysokość odniesienia dla ciśnienia wewnętrznego,
cpi – współczynnik ciśnienia wewnętrznego.

Współczynniki ciśnienia są bardzo urozmaicone dla różnych typów dachu i jego poszczególnych części. Rozróżnia się tutaj współczynniki zależnie od rozmiarów obciążonej powierzchni o polu A. W tablicach norma podaje współczynniki ciśnienia dla A = 1 m2 i 10 m2 jako lokalne cpe1 i globalne cpe10. Wartości cpe1 są przeznaczone do obliczeń małych elementów i łączników o powierzchni elementu 1 m2 lub mniejszej.

Parcie skierowane ku powierzchni jest przyjmowane jako dodatnie (pos na rys. 5.1. normy), a ssanie skierowane od powierzchni, jako ujemne (neg). Jest to przedstawione na rys. 5.1 normy.

Ciśnienie sumaryczne (netto), działające na ścianę, dach lub element, jest różnicą algebraiczną między wartościami ciśnienia po obu stronach przegrody.

Zanim przejdziemy do sił wywieranych przez wiatr, zapoznajmy się szczegółowo ze współczynnikami ciśnienia zewnętrznego i wewnętrznego. Są tu istotne nowości w stosunku do starej normy obciężenia wiatrem. W tablicach podane są współczynniki ciśnienia zewnętrznego lokalny cpe1 dla A = 1 m2 i globalny cpe10 dla A = 10 m2. Dla powierzchni większych od 1 m2 i mniejszych od 10 m2 wielkość współczynnnika cpe uzyskuje się drogą interpolacji. Jest to przedstawione na rys. 7.2. normy.


Rys. 7.2. Zalecany sposób wyznaczania wartości współczynnika ciśnienia zewnętrznego cpe w przypadku budynków o polu obciążonej powierzchni między 1 m2 a 10 m2


Ciekawy jest też rozkład ciśnienia na okapie dachu. Wiadomo, że dach i ściany budynku są ściśle ze sobą związane i na te elementy wiatr też odpowiednio oddziałuje. W przypadku wystających części dachu, ciśnienie pod okapem, w jego narożnikach, jest równe ciśnieniu na ścianie w bezpośrednim sąsiedztwie wystającego dachu. Ciśnienie na górnej stronie okapu jest równe ciśnieniu na dachu w tej strefie. A zatem rozpatrując obciążenie okapu dachu wiatrem, trzeba mieć na uwadze także obciążenie wiatrem ścian przyległych do wystającego okapu (rys. 7.3. normy).


Rys. 7.3. Ilustracja rozkładu ciśnienia na okapie

Z powyższego widać, że omawianie obciążenia wiatrem dachów, nie można pominąć obciążenia wiatrem ścian przyległych do okapu dachu. Stara norma PN-77/B-02011 nie uwzględniała obciążenia okapów dachu wystającego poza obrys budynku. Widać to z załączników Zl-3, Zl-5, Zl-6 i Zl-7. Logika wskazuje, że dawniej stosowano obciążenie wiatrem części okapowej wystającej poza obrys ścian takie samo jak na całym dachu. Nowa norma ma też pewne niedomówienia. Otóż wysięg dachu poza obrys murów budynku dotyczy nie tylko części okapowej dachu, ale także ścian szczytowych. Sam mam taki budynek, który przy szczycie ma wysięg dachu około 1,50 m. I tutaj trzeba umieć odpowiednio interpretować nowę normę.

Patrząc na rys. 7.5. normy, musimy ustalić, przy których ścianach jest wspornikowy wysięg dachu. Bywa i tak, że wysięg dachu jest przy szczycie południowym nad balkonem, a nie ma go przy okapie.


Rys. 7.5. Oznaczenia ścian pionowych

Wartość współczynnika ciśnienia zewnętrznego dla ścian pionowych budynków podaje tablica 7.1. Jak widać z tablicy, w kolumnie D parcie na ścianę pionową odciąża obciążenie dachu od góry.


Tablica 7.1 Zalecane wartości współczynnika ciśnienia zewnętrznego dla ścian pionowych budynków na rzucie prostokąta


Zapoznajmy się teraz ze współczynnikami ciśnienia zewnętrznego dla dachów płaskich.

Dachy płaskie
Dachy płaskie to dachy o nachyleniu  w zakresie od –5° do 5°. Rozróżniamy dachy z attykę i bez attyki.

Dachy płaskie należy podzielić na pola jak na rys. 7.6 normy.


Rys. 7.6. Oznaczenia dachów płaskich

Podział na pola ma istotne znaczenie ze względu na wielkość współczynnika ciśnienia zewnętrznego.
Pola przykrawędziowe oznaczone literą F mają współczynnik -2,5.

Wysokość odniesienia do dachów płaskich o krawędziach zaokrąglonych albo dachów mansardowych należy przyjmować jako równą h. Wysokość odniesienia dla dachów płaskich z attykami należy przyjmować jako równą h + hp (rys. 7.6).

Wartości współczynników ciśnienia dla każdego pola podane są na tablicy 7.2 (tablica 7.3a na str. 43 ma niewłaściwe oznaczenie – powinna mieć oznaczenie: Tablica 7.2a.).


Tablica 7.2. Współczynniki ciśnienia zewnętrznego dla dachów płaskich


Tablica 7.3a Współczynniki ciśnienia zewnętrznego dla dachów płaskich

Dachy jednospadowe
Dachy jednospadowe dzieli się na pola jak na rys. 7.7. Wysokość odniesienia przyjmuje się jako ze równą h.


Rys. 7.7. Oznaczenia dachów jednospadowych

Współczynniki ciśnienia dla każdego pola podane są w tablicy 7.3., mylnie oznaczonej jako 7.3b na stronie 43 normy.


Tablica 7.3b. Współczynniki ciśnienia zewnętrznego dla dachów jednospadowych

Dachy dwuspadowe
Dachy dwuspadowe mogą mieć spadek na zewnątrz lub do wnętrza (dach zagłębiony). Dach należy podzielić uwzględniając okapy na pola przedstawione na rys. 7.8. normy. Podobnie jak przy dachach jednospadowych, należy zwrócić uwagę na określenie wielkości „e” przy obliczaniu pola „F”. Wielkość „e” przyjmuje się jako wartość mniejszą z dwóch: e = b, gdzie b jest wymiarem poprzecznym do kierunku wiatru i e = 2 × h,  gdzie h jest wysokością od terenu do kalenicy lub wysokością ściany przy dachu zagłębionym. Wysokość odniesienia przyjmuje się ze = h.


Rys. 7.8. Oznaczenia dachów dwuspadowych

Współczynniki ciśnienia dla każdego pola podane są w tablicach 7.4a i 7.4b.


Tablica 7.4a. Współczynniki ciśnienia zewnętrznego dla dachów dwuspadowych


Tablica 7.4b. Współczynniki ciśnienia zewnętrznego dla dachów dwuspadowych


Z tablicy 7.4a i 7.4b widać, że pola „F” i „G” mają największe współczynniki ciśnienia zewnętrznego ze znakiem ujemnym, co oznacza siły ssania. Są to miejsca, z których wiatr najczęściej  zrywa pokrycie dachowe.

inż. Edmund Ratajczak
„Expronad”


Źródło: Dachy, nr 7 (103) 2008
PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
- Reklama -

Artykuły ekspertów

- Reklama -

Polecane firmy

Dachy - krok po kroku

Polecamy