Kryterium CCC. Ekspertyza techniczna dachu

Ocena: 0
1429
Zlecono mi wykonanie oceny i sporządzenie ekspertyzy technicznej dachu. Inwestor wybrał projekt i kierownika budowy, sam został inspektorem nadzoru inwestorskiego (posiada wymagane uprawnienia). Wybrał sobie dostawcę materiałów, który jednocześnie jako inwestor zastępczy zaoferował też wykonawstwo. Wszystko OK, ale niestety jedynym kryterium wyboru była cena (zgodnie z zasadą CCC – cena czyni cuda).

Nieprawidłowo wykonany okap. Brak prawidłowej szczeliny wentylacyjnej

Inwestor oczekiwał:
  • prawidłowego projektu nowego domu jednorodzinnego – zadanie projektanta,
  • prawidłowego nadzoru nad zleconymi pracami – zadanie kierownika budowy,
  • prawidłowej wyceny według projektu, dostawy materiałów i wykonania zgodnego z dokumentacją – zadanie inwestora zastępczego, czyli w tym przypadku hurtowni.
Dokumentacja powinna zawierać wszystko, co jest niezbędne dla wykonania obiektu. Wtedy można mówić, że jest poprawna i wtedy można zgodzić się ze stwierdzeniem „wykonawstwo zgodnie z dokumentacja”. Co jednak w praktyce zawiera projekt – część dokumentacji, bez której niemożliwe jest uzyskanie pozwolenia na budowę? Otóż projekt zwykle jest bardzo ogólny, nie opisuje żadnych detali. Projektant nie zawraca sobie nimi głowy, zakładając, że wyręczy go w tym kierownik budowy, wykonawca oraz inspektor nadzoru inwestorskiego. Nie jest to prawidłowe podejście, ale niestety tak się w Polsce przyjęło – projektant szkicuje tylko bryłę budynku, podaje ogólne informacje na temat wykonawstwa, materiałów i uważa, że w ten sposób załatwia sprawę. Dobrze, jeśli projekt trafi w ręce doświadczonego wykonawcy czy sumiennego kierownika budowy, którzy wiedzą, jak rozwiązać dane problemy. Jeśli jednak wykonawca zdobył zlecenie według kryterium CCC (wyjaśnienie skrótu – czyt. wyżej) i nie ma elementarnej wiedzy o sztuce budowlanej? Co wtedy?


Niewystarczająca wysokość przestrzeni wentylacyjnej – szczelina wentylacyjna mierzy 10 mm, a minimum normowe wynosi 25 mm

Wtedy mamy do czynienia z festiwalem błędów – jak na opisywanej inwestycji.

Na bazie prawa
Na początku było prawo. Zgodnie z nim uczestnikami procesu budowlanego są m.in.: inwestor, projektant i kierownik budowy. Nie jest nim wykonawca (ustawa prawo budowlane z 7 lipca 1994 r., rozdział 3 – Prawa i obowiązki uczestników procesu budowlanego, art. 17.).


Brak systemowych blach montażowych do gąsiorów, zamiast tego zastosowano dziwny wynalazek. Co „dekarz” miał na myśli?

Z prawa budowlanego nie wynika też obowiązek bezwzględnego stosowania się do wiedzy technicznej, jaką są Polskie Normy. Chyba że w umowie inwestor wyraźnie zastrzeże wykonanie prac i innych czynności zgodnie z Polska Normą. Aczkolwiek np. Polska Norma dla dachówki ceramicznej PN-B-10241:1971 „Roboty pokrywcze – krycie dachówką ceramiczną” pochodzi niemal sprzed pół wieku; jest ona wycofana z używania, a zamiennika brak. Na szczęście producenci ceramicznych pokryć dachowych wydają własne instrukcje montażu i zalecenia techniczne dla montażu i wykonania. Zawarte w nich informacje są podstawą do odrzucenia lub uznania wszelkich roszczeń gwarancyjnych. Producent dachówki ułożonej na opisywanym dachu (firma Wienerberger, bo dach pokryto dachówką ceramiczną Reńską Cosmo 11-Straubing) jest w niektórych miejscach bardzo precyzyjny (kontrłaty powinny mieć wysokość minimalną 25 mm), w innych z kolei raczej ogólny (montaż dachówek objętych niniejszą gwarancją powinien być wykonany przez podmiot profesjonalny, mający niezbędne doświadczenie czy z zachowaniem obowiązujących norm i zasad sztuki dekarskiej).


Brak systemowych wsporników łaty gradowej, docięte dachówki zamontowane zwykłym drutem stalowym, który już rdzewieje

Powyższe akapity mają na celu pokazanie, że mimo nieścisłości w polskim prawie budowlanym istnieją podstawy prawne, umożliwiające inwestorowi skuteczną egzekucję swoich praw.

Błędy
Tyle tytułem wstępu, teraz rozpoczynamy nasz festiwal błędów, braku kompetencji i elementarnej wiedzy dekarskiej – nie tajemnej, dotyczącej skomplikowanych detali, lecz ogólnie dostępnej.
Jako orzecznikowi technicznemu PFDBiC zlecono mi wykonanie ekspertyzy dachu. W czasie wizji lokalnej i po dokonaniu odkrywek stwierdziłem błędy wykonawcze w następujących częściach dachu:
  • Okap,
  • grady i kalenice,
  • kosze,
  • okna połaciowe,
  • rynny,
  • konstrukcja więźby dachowej,
  • połać.
Jak widać, wykonawca był bezlitosny, nie oszczędził żadnego elementu.


Festiwal kiepskich pomysłów i... no właśnie – czego? Nawet łącznik gąsiorów zamontowano nieprawidłowo

Okap
W okapie nie zastosowano wymaganego wlotu szczeliny wentylacyjnej zgodnie z DIN 4108. Kontrłaty montowane wzdłuż krokwi wyznaczają kanał wentylacyjny między pokryciem a warstwą wstępnego krycia (membraną dachową). Projektując i wykonując ten kanał należy spełnić trzy warunki:
  • szczelina wlotowa w okapie musi mieć powierzchnię netto co najmniej 0,2% powierzchni dachu nad okapem, jednak nie mniej niż 200 cm2 na 1 mb okapu,
  • szczelina wylotowa kanału wentylacyjnego w kalenicy lub grzbiecie dachu musi mieć przekrój co najmniej 0,05% powierzchni rozpatrywanej połaci dachu, jednak nie mniej niż 50 cm2 na 1 mb kalenicy lub grzbietu dachu na każdą stronę,
  • w każdym miejscu połaci dachowej wolna przestrzeń wentylacyjna musi mieć powierzchnię 200 cm2 na 1 mb okapu oraz dodatkowo w każdym miejscu musi pozostać 2 cm wolnej przestrzeni.
Przy braku prawidłowego wlotu na okapie brak jest wentylacji przestrzeni między pokryciem a membraną wstępnego krycia na odcinku ok. 1,2 m na obrysie całego dachu.


Nacięcia gąsiora, kosza aluminiowego, braki w dachówkach

Taki sposób wykonania spowoduje znaczącą zmianę warunków wilgotności pokrycia – dachówki ceramicznej, może wystąpić pokrycie dachówki nalotami mikrobiologicznymi (np. mchem), jak również zmienia się szybkość oddawania wilgoci z pokrycia, co w konsekwencji powoduje zwiększenie częstotliwości cykli zamarzania/rozmarzania.


Wkręt w obrębie kosza

Tak wykonane pokrycie nie spełnia swojego podstawowego zadania. Producent także oddali wszelkie reklamacje dotyczące produktu, uzasadniając to tym, że element dachu został wykonany niezgodnie z instrukcją producenta i drukiem gwarancyjnym).


Odchyłka w poziomie wynosi 14 mm

Grady i kalenica
Wykonawca w czasie montażu gąsiorów nie wykonał odpowiednich pomiarów i przy montażu zabrakło właściwej odległości między łatą a gąsiorem. Brak uzupełniono elementem drewnianym, ale jego zastosowanie w tym miejscu naraża dach na przecieki i proces destrukcyjny – gnicie.

W czasie wykonywania kalenic i gradów wykonawca przymocował odpowiednio docięte dachówki drutem stalowym (wiązałkowym), na którym już występują ogniska korozji. Zamiast drutu stalowego należało zastosować uniwersalną spinkę do dachówek docinanych, drut miedziany lub stalowy nierdzewny.

Przyklejona taśma kalenicowa miejscami odspaja się i umożliwia penetrację wody.


Woda spływająca znad okien wylewa się wprost na nie – brak odstępu między pokryciem a oknem

Łata kalenicowa została zamocowana nieprawidłowo, brak systemowego wspornika łaty – tak wykonany grad/kalenica nie spełnia wymogu prawidłowej wentylacji (DIN 4108 1.2).

Przy montażu gąsiorów nie zastosowano systemowych łączników, zastosowano również nieprawidłowe wkręty.

Na połączeniu gradu z kalenicą nieprawidłowo zamontowano łączniki gąsiorów (użyto systemowych trójników), zastosowano niewłaściwe wkręty. Występują tu miejscowe nieszczelności, łącznik powinien zakrywać gąsiory pod sobą, a jeden z nich kończy się przed łącznikiem.


Nieprawidłowy łącznik oraz tzw. wkręty „czarne”

Kosze
W koszach zauważono uszkodzenia – liczne nacięcia blachy koszowej powstałe w czasie cięcia dachówki. Docinane dachówki w koszach zostały zamocowane nieprawidłowo: wkręty przedziurawiły blachę koszową, co powoduje przecieki.

Docięte dachówki można było zamocować analogicznie jak na gradach.

Nieprawidłowe wkręty montażowe w gąsiorach.

Brak uszczelnienia połączenia kalenica-kosz-połać prostopadła – wykonane zakończenie powoduje penetrację pod dachówkę wody spływającej z połaci prostopadłej.

Na zdjęciu widzimy gwóźdź w obrębie desek koszowych. W tym miejscu wystąpi punktowy mostek termiczny, jak również istnieje możliwość penetracji wody z membrany w stronę termoizolacji.


Dokładność połączeń ciesielskich

Okna połaciowe
Wykonawca w czasie montażu okien połaciowych popełnił wiele błędów:
  • okna nie są zamontowane w poziomie, odchyłka wynosi 14 mm na 1 mb (dopuszczalna odchyłka to 1 mm na 1 mb),
  • do montażu okien użyto niesystemowych wkrętów, co spowodowało uszkodzenie elementów montażowych oblachowania,
  • okna zamontowano bez regulacji szczelin – przekątne są nierówne,
  • nad oknami nie docięto prawidłowo dachówki, brak miejsca na wodę spływającą z wyżej położonej połaci,
  • połączenie między oknem a membrana dachową zostało wykonane niezgodnie z instrukcją producenta.
Rynny
Na budynku zamontowano rynny cynkowo-tytanowe ? 150 mm. Z uwagi na brak danych o producencie rynien, do analizy prawidłowości montażu przyjęto instrukcje firm Plastmo i Rheinzink. Obie firmy zalecają montaż haków rynnowych w odstępie osiowym maks. co 60 cm, na budynku rozstaw wynosi ok. od 85 do 90 cm. Część złączy wykonano w technologii lutowania, a część w technologii klejenia, występują nieszczelności – przecieki.

Nie zastosowano dylatacji umożliwiających wzdłużną kompensację rozszerzalności rynien spowodowanej różnicą temperatur. Niewłaściwie wyprofilowano spadki – liczne są zastoiska wody o głębokości do ok. 1 cm.


Niedokończona konstrukcja dachu – całość opiera się tylko na prowizorycznych stemplach zamiast na stalowych ramach

Występują również nieprawidłowości w ułożeniu rynien w płaszczyźnie prostopadłej – odchyłka od poziomu dochodzi do 3,5 cm (zalecana 1 cm), jak również nieprawidłowo wyprofilowano otwory wlotowe do lejów spustowych.

Konstrukcja
Oględziny konstrukcji więźby dachowej wykazały następujące nieprawidłowości:
  • zastosowano niewłaściwe blachy montażowe i łączniki do tych blach– zastosowano łącznik płaski, przecięty na pół i zgięty, a należało zastosować odpowiednią blachę kątową,
  • zacięcia ciesielskie i połączenia śrubowe wykonano niedokładnie,
  • konstrukcja wsporcza jest niedokończona – ramy stalowe (zdj. nr. 30.2)
Połać
W czasie kontroli połaci stwierdzono duże rozbieżności w odstępach łat, wahały się one od 36 cm do 37,2 cm.

Na połaci można zaobserwować załamania linii łacenia, jak również zanik linii zakładów dachówek.

Na połaci nad garażem z jednej strony leżało 16 rzędów dachówki, a na przeciwległej 16,5 rzędu.


Na jednej połaci leży 16 rzędów dachówki, na drugiej 16,5

Wnioski i zalecenia
  1. Wykonawca wykonując pokrycie dachowe z dachówki ceramicznej zakładkowej Reńska Cosmo 11 – Straubing prod. Wienerberger popełnił liczne błędy. Pokrycie zostało wykonane niezgodnie z instrukcją producenta, co w konsekwencji powoduje unieważnienie warunków gwarancji producenta dachówki.
  2. Montaż okien połaciowych Velux wykonano z błędami i niezgodnie z instrukcją producenta, co w konsekwencji powoduje unieważnienie warunków gwarancji producenta okien.
  3. Montaż orynnowania wykonano z błędami i niezgodnie z instrukcją producenta (nieznanego, ale błędy mają charakter elementarny i można przypuszczać, że zostaną za takie uznane przez każdą firmę), co w konsekwencji powoduje unieważnienie warunków gwarancji producenta orynnowania.
  4. Wykonując więźbę dachową wykonawca poza popełnionymi błędami nie dostarczył wymaganej dokumentacji dotyczącej zastosowanego materiału – brak certyfikatu drewna, jak również informacji o sposobie i środkach impregnujących (pobrano próbki do określenia wilgotności – zapis z dziennika budowy). Należy wyjaśnić również widoczne różnice w impregnacji dostarczonego materiału – jasne i ciemne miejsca.
  5. Wykonawca nie dokończył montażu konstrukcji dachu, nie ustawił stalowych ram podpierających, pozostawiając niedokończoną konstrukcję podpartą prowizorycznie stemplami, następnie dociążył konstrukcję dachówką.
  6. W dzienniku budowy brakuje informacji na temat odbioru poszczególnych etapów prac ciesielsko-dekarskich i możliwości kontynuowania dalszych prac (pkt. 7.5.). Dziennik zawiera wpisy inspektora nadzoru, tylko częściowo dotyczące prac ciesielsko-dekarskich.
  7. Z uwagi na liczne błędy zaleca się:
    • demontaż całego pokrycia z możliwością odzysku dachówki (ok. 65%),
    • demontaż gąsiorów (wymiana wszystkich gąsiorów na nowe ze względu na wykonane otwory),
    • demontaż okien połaciowych (odzysk w 100%) – należy zakupić i wymienić uszkodzone elementy mocujące oblachowanie,
    • demontaż koszy dachowych (nie do odzysku),
    • demontaż orynnowania (odzysk ok. 85%), dokupić brakujące haki,
    • wzmocnienie elementów więźby dachowych i wymianę niewłaściwych blach montażowych,
    • demontaż łacenia (odzysk ok. 50%) i wykonanie napraw w obrębie okapu,
    • w przypadku naprawy całego łacenia należy uwzględnić uszczelnienie membrany w miejscu starego łacenia lub ułożenie nowej membrany dachowej.
  8. Zaleca się wykonanie całego pokrycia zgodnie z instrukcją producenta dachówki. Należy również skontrolować sposób foliowania koszy dachowych i rozważyć ewentualną wymianę foliowania.
  9. Zaleca się wykonie prac naprawczych przez firmę posiadającą odpowiednią wiedzę i praktykę ciesielsko-dekarską. Prace należy prowadzić pod nadzorem osób posiadających taką wiedzę i praktykę.
  10. W czasie prac należy uzupełnić dokumentację i dostarczyć brakujące certyfikaty lub dokonać inwentaryzacji i obliczeń sprawdzających zastosowane elementy drewniane.
  11. Przed przystąpieniem do prac naprawczych zaleca się przygotowanie wstępnego kosztorysu.

inż. Dariusz Nowicki
mistrz dekarski

Autor jest właścicielem firmy wykonawczej
(www.kanobud.w.interia.pl), od ponad 20 lat w branży budowlanej.
Posiada uprawnienia do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno-budowlanej.
Piastuje funkcję orzecznika technicznego Polskiej Federacji Dekarzy Blacharzy i Cieśli
oraz przewodniczącego komisji egzaminacyjnych przy Izbie Rzemieślniczej w Opolu


Źródło: Dachy, nr 8 (176) 2014
PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:
- Reklama -

Polecane firmy

Dachy - krok po kroku

Polecamy