Informacje dla dekarza, cieśli, blacharza, architekta, projektanta, konserwatora i inwestora. Błędy, usterki, wilgoć i zacieki. Budowa, remonty i naprawy. Dachy płaskie, zielone i skośne. Dachówki, blachodachówki, łupek, gont, folie, papy, blachy. Konstrukcje, materiały, wykonawstwo. Więźba dachowa, drewno i prefabrykaty. Kominy i obróbki. Okna dachowe. Narzędzia i urządzenia. Izolacje i wentylacja. Informacje dla dekarza, cieśli, blacharza, architekta, projektanta, konserwatora i inwestora. Błędy, usterki, wilgoć i zacieki. Budowa, remonty i naprawy. Dachy płaskie, zielone i skośne. Dachówki, blachodachówki, łupek, gont, folie, papy, blachy. Konstrukcje, materiały, wykonawstwo. Więźba dachowa, drewno i prefabrykaty. Kominy i obróbki. Okna dachowe. Narzędzia i urządzenia. Izolacje i wentylacja.
Informacje dla dekarza, cieśli, blacharza, architekta, projektanta, konserwatora i inwestora. Błędy, usterki, wilgoć i zacieki. Budowa, remonty i naprawy. Dachy płaskie, zielone i skośne. Dachówki, blachodachówki, łupek, gont, folie, papy, blachy. Konstrukcje, materiały, wykonawstwo. Więźba dachowa, drewno i prefabrykaty. Kominy i obróbki. Okna dachowe. Narzędzia i urządzenia. Izolacje i wentylacja.

Historyczne akcesoria dachowe: trójniki metalowe i ceramiczne

Ocena: 5
3286

 

W połowie XIX w. na wsi śląskiej upowszechnił się dach naczółkowy, znany wcześniej w budownictwie miejskim. Połączenie naczółka z kalenicą wymagało dodatkowego zabezpieczenia, a więc stworzenia elementu przykrywającego styk gąsiorów naczółkowych z kalenicowymi. Nasadzano przy tego typu dachach na to złączenie tzw. trójniki. Miały one różne formy górnego zakończenia. Przy tego typu dachach na to złączenie nakładano tzw. trójniki, wykonane z blachy cynkowej lub ceramiczne. Stosowano je również w miejscach, gdzie grzbiet przechodził w kalenicę.

 


Trójniki miały różne formy górnego zakończenia. W przypadku trójników metalowych miały one kształt kuli, rozety czy motywów zwierzęcych. Na dachach wiejskich najczęściej spotykane były wieżyczki z kopułką, jeźdźcem na koniu, chorągiewką z umieszczoną na niej datą budowy domu czy wiatrowskazem. Obecnie wiele metalowych trójników uległo zniszczeniu. Być może trójniki z blachy cynkowej z czasem zastąpiono trójnikami ceramicznymi albo występowały one równorzędnie, w zależności od potrzeb fundatora (dzisiaj nazwalibyśmy go inwestorem).

 

 

 

 

 


Ceramiczne trójniki składały się z kilku części, które można było dowolnie łączyć. Do ich montażu potrzebna była specjalna dachówka – tzw. trójnik, pasująca tylko do danego typu pokrycia. Fakt ten tłumaczy tak dużą liczbę modeli trójników w starych katalogach cegielnianych. Występowały też trójniki ceramiczne wykonane z jednej części lub składane z dwóch elementów. Miały różne kształty: wydłużonego stożka, kwiatonu, ale najbardziej pospolity był kształt szpikulca i szpikulca zakończonego okrągłą kopułką.

 

 

 

 

 

 


Współcześnie trójniki o wyszukanych kształtach są traktowane tylko jako dodatkowa ozdoba dachu, ale w ubiegłych wiekach wiele elementów materialnych miało często wymiar i znaczenie duchowe. Czy formy trójników miały dawniej jakieś dodatkowe znaczenie w wymiarze duchowym? Trudno odpowiedzieć. Według amerykańskiego autora (Lim J.T.Y, Feng shui i zdrowie. Witalność, energia, zdrowie w domu i mieszkaniu, tł. A. Łobocka-Oleksowicz, Warszawa 1999), zajmującego się chińską sztuką feng shui, elementy te stanowiły znaną w wielu miejscach na świecie (m.in. w Europie na terenach Austrii i Prus) ochronę przed atakującym szczytem domu sąsiada.

Elżbieta Grocholska-Wijas
Muzeum Wsi Opolskiej
Zdjęcia: Autorka

 

 

 

Źródło: Dachy, nr (141)

 

 

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ: