Informacje dla dekarza, cieśli, blacharza, architekta, projektanta, konserwatora i inwestora. Błędy, usterki, wilgoć i zacieki. Budowa, remonty i naprawy. Dachy płaskie, zielone i skośne. Dachówki, blachodachówki, łupek, gont, folie, papy, blachy. Konstrukcje, materiały, wykonawstwo. Więźba dachowa, drewno i prefabrykaty. Kominy i obróbki. Okna dachowe. Narzędzia i urządzenia. Izolacje i wentylacja. Informacje dla dekarza, cieśli, blacharza, architekta, projektanta, konserwatora i inwestora. Błędy, usterki, wilgoć i zacieki. Budowa, remonty i naprawy. Dachy płaskie, zielone i skośne. Dachówki, blachodachówki, łupek, gont, folie, papy, blachy. Konstrukcje, materiały, wykonawstwo. Więźba dachowa, drewno i prefabrykaty. Kominy i obróbki. Okna dachowe. Narzędzia i urządzenia. Izolacje i wentylacja.
Informacje dla dekarza, cieśli, blacharza, architekta, projektanta, konserwatora i inwestora. Błędy, usterki, wilgoć i zacieki. Budowa, remonty i naprawy. Dachy płaskie, zielone i skośne. Dachówki, blachodachówki, łupek, gont, folie, papy, blachy. Konstrukcje, materiały, wykonawstwo. Więźba dachowa, drewno i prefabrykaty. Kominy i obróbki. Okna dachowe. Narzędzia i urządzenia. Izolacje i wentylacja.

Bunclówka*) z Kodersdorf

Ocena: 5
3570

Zachowały się jeszcze w Polsce (przede wszystkim południowo-zachodniej) dachy z wzorami ułożonymi z dachówek. Dowodziły one kunsztu dekarskiego oraz dobrze świadczyły o estetycznych gustach właścicieli domów. Układanie wzorów z dachówki na dachu w konkretnym wzorze (geometrycznym, w kwiatki lub geometryczno-kwiatkowym) prawdopodobnie było związane z konkretnym mistrzem dekarskim i jego upodobaniami.

 


Wójtowa Wieś

Niestety dzisiaj nie wiemy już, jak nazywali się i skąd pochodzili mistrzowie dekarscy układający dachówkę we wzory.

Ciekawe, że w niektórych wsiach występował jeden dominujący motyw zdobniczy, jak np. kwiatki w Świerkach. W innych wsiach występują różne motywy zdobnicze. Wynikały one z potrzeb estetycznych właścicieli budynków i to było prawdopodobnie powodem, że kilku mistrzów dekarskich wymyślało motywy dla siebie charakterystyczne.

Takim przykładem mogą być kolejne dachy wykonane z dachówki bunclówki z Kodersdorf w trzech kolorach: brunatnym, czerwonym i żółtym. Kiedy autorka niniejszego opracowania zobaczyła dach w Wójtowej Wsi (obecnie dzielnica Opola) na niewielkim domu mieszkalnym, była przekonana, że jest to współczesna przeróbka ze starej dachówki. Nie mniejsze niedowierzanie wzbudził dach na dużym budynku w Łubianach (pow. opolski), bo wzór był podobny, ale jakby odwrócony. Na pierwszym dachu wzór tworzyły kolorowe trójkąty skierowane wierzchołkami w dół i zakończone krzyżami, podczas gdy w Łubnianach trójkąty wskazują górę, a krzyże są ledwo widoczne.

 

 


Łubniany

Nadal uważałam, że dach ten to współczesna, niezbyt udolna przekładka pokrycia, gdy nagle okazało się, że we wsi Klucz znajduje się budynek zamożnych w tamtych czasach gospodarzy, który posiada podobny wzór na dachu. Na jednej połaci widnieje data „1898”, a na drugiej znajome trójkąty, skierowane do góry i do dołu.

 

 

 

 

 

 


Klucz

Doszłam do wniosku, że w takiej formie układania ozdobnych pokryć dachowych z dachówki z Kodersdorf po prostu wyspecjalizował się jakiś mistrz dekarski. Prawdopodobnie również on wykonał dwa inne dachy. Właściciele domu w Kluczu mieli bliską rodzinę w sąsiedniej wsi Lichynia i tam do tej pory stoi zagroda, która ma dachy kryte w inne wzory (ale z dachówki z Kodersdorf), zaś jeden dach ma wzór układany w podobny schemat połączonych trzech kolorów. Na dachu domu mieszkalnego widnieje napis „GNIELKA 1896”, zaś na przyległym doń budynku gospodarczym występuje ukośny, trójkolorowy wzór geometryczny.

 

 

 

 

 


Lichynia

Prawdopodobnie ten sam mistrz krył budynek w niedaleko leżącej wsi Jaryszów, gdyż występuje na nim podobny trójkolorowy wzór.

 

 

 

 

 


Jaryszów

Na wszystkich wymienionych tutaj dachach użyto dachówkę z Kodersdorf, ale wzór układany z niej jest trochę mniej czytelny niż z dachówki z Siegersdorf.

Należy sobie uświadomić, że dachy te kryto pod koniec XIX wieku. Oba rodzaje dachówek bunclówek znalazły się na opolskiej wsi od bardzo odległych wytwórców przy Bolesławcu (dawnym Bunzlau). Opole dzieli od Bolesławca ok. 200 km; jedynym rozwiniętym wówczas transportem był transport kolejowy, ale wiele z wsi nie posiadała dostępu do kolei. Towar dowieziony pociągiem trzeba było więc wieźć dalej wozami, często także zaprzężonymi w krowy (popularne tutaj dodatkowe wykorzystywanie krów). Droga, ciężka dachówka, odległy i kosztowny transport zapewne wpływały na wysoką cenę pokrycia domu. Zapewne podrożał ją również dodatkowy, wymyślnie ułożony wzór, który często układano nawet na budynkach gospodarczych typu stodoły. Świadczy to, że wieś śląska była zamożna, otwarta na postęp technologiczny i posiadała dość wyrafinowane potrzeby estetyczne.

Niektóre z tych drogich, ozdobnych dachów liczą sobie już 118 lat (Brynica), większość ma ponad 100 lat i dalej zadziwia dobrą jakością pokrycia i pięknymi wzorami.

Czy obecne wyroby pokryciowe oraz współczesna estetyka przetrwają podobny okres? Osobiście pewnie nie będziemy mieli okazji, aby się o tym przekonać, ale powinniśmy sobie tego życzyć.

Elżbieta Wijas-Grocholska

*) Bunclówką nazywa się na Śląsku dachówkę glazurowaną. Nazwa pochodzi od niemieckiej nazwy miasta Bolesławiec – Bunzlau, w pobliżu którego ulokowało się kilka wytwórni dachówek ceramicznych. O bunclówce pisaliśmy także w DACHACH (103).

 

 

 

Źródło: Dachy, nr (107)

 

 

PODZIEL SIĘ:
OCEŃ:

Aktualności

SunRoof, międzynarodowy startup tworzący dachy solarne 2w1 i technologię do zarządzania energią, nawiązał współpracę z Polskimi Hurtowniami ...

Polski rynek firm z sektora dekarskiego dynamicznie się rozwija. Rodzimi producenci proponują coraz to nowe technologie i produkty, które us...

Trybunał Sprawiedliwości potwierdził prawo Komisji Europejskiej do ustalania priorytetów w zakresie spraw z dziedziny konkurencji. Swoją dec...

Grupa PSB Handel S.A. śledzi ceny wiodących materiałów dla budownictwa oraz domu i ogrodu, co pozwala obserwować zmiany trendów, które oddaj...

Eksperci Akademii CREATON spotkali się już z ponad 450 dekarzami podczas 120 wizyt przeprowadzonych w ramach trwającej od maja V edycji akcj...

Ruukki Construction kontynuuje strategię rozwoju i inwestuje około 4 miliony euro w nową linię produkcyjną systemów rynnowych w swoim zakład...

Leksykon dachów

W budynkach bez stropów drewnianych oraz w celu uzyskania większej, wolnej przestrzeni pod dachem mają zastosowanie konstrukcje dachowe bez ...

  Podobno każdy człowiek rodzi się z jakimś darem bożym, który powinien w swoim życiu doczesnym odkryć i rozwinąć. W naszych czasach jest...

Jednym z wielu problemów dawnego budownictwa były odpowiedniej jakości dachy. Miały one bowiem chronić budynki nie tylko przed niekorzystnym...

  W odległych czasach największym szacunkiem cieszyli się ludzie starsi, tzw. starszyzna plemienna, prezentująca doświadczenie i wiedzę. ...

Dziś okna dachowe stanowią dopracowany technicznie element standardowego wykończenia budynku. Ich historia to około 150 lat pomysłów, techni...

Najbardziej znaną wieżą w naszej kulturze jest biblijna wieża Babel, która budowana przez ludzi miała sięgać nieba, za co Bóg ukarał ich, mi...